Rysunek zastepczy
A A A

Inseminacja Loch

Jednym z podstawowych czynników decydującym o opłacalności chowu i hodowli trzody chlewnej jest regularny przebieg rozrodu, na co duży wpływ ma wartość materiału hodowlanego użytego do kojarzeń. Powinien się on charakteryzować wcześnie osiąganą dojrzałością płciową i wysoką plennością, dobrym wykorzystywaniem paszy i szybkim tempem przyrostów oraz wysoką wybojowością i dobrą jakością surowca mięsnego. Takie walory hodowlane i produkcyjne reprezentują knury, których nasienie wraz z usługą inseminacyjną oferuje hodowcom Mazowieckie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt Sp. z o.o. w Łowiczu.

Inseminacja loch to nowoczesna metoda rozrodu, posiadająca wiele zalet satysfakcjonujących hodowcę. Oto niektóre z nich:

  • Możliwość wielokrotnego rozrzedzenia nasienia pozwala znacząco ograniczyć liczbę knurów użytkowanych rozpłodowa
  • Mniejsze zapotrzebowanie na knury pozwala na ich ostrzejszą selekcję, a tym samym na przyspieszenie postępu hodowlanego i produkcyjnego w chowie masowym.
  • Możliwość dłuższego niż na punktach kopulacyjnych użytkowania najbardziej wartościowych knurów, przy czym bez znaczenia są odległości dzielące lochy od knurów, a także ich ciężar i wielkość.
  • Rutynowa ocena laboratoryjna nasienia oraz stata opieka lekarsko-weterynaryjna nad knurami stacyjnymi, pozwalają natychmiast zaprzestać eksploatowania osobników o wątpliwej wartości reprodukcyjnej i obniżonej zdrowotności.
  • Wyeliminowanie bezpośredniego kontaktu knurów z lochami, co zapobiega przenoszeniu chorób krycia oraz chorób zakaźnych i zaraźliwych.
  • Wykonywanie zabiegu unasieniania w zagrodzie hodowcy zwalnia go od obowiązku dowiezienia lochy do punktu kopulacyjnego.
  • Możliwość realizowania przez hodowcę wybranych wariantów krzyżowania towarowego przy wykorzystaniu knurów różnych ras oferowanych przez Stacje Unasieniania Loch.

Ze zrozumiałych względów, takich warunków nie jest w stanie spełnić żaden punkt kopulacyjny.

Co daje krzyżowanie towarowe?

Uzyskanie poprawy cech produkcyjnych metodami hodowlano-selekcyjnymi w obrębie jednej rasy nie daje dziś spodziewanych efektów. Jest to wynik dużej homozygotyczności (spokrewnienia) populacji trzody chlewnej.

Rozwiązaniem okazało się kojarzenie osobników należących do różnych ras. Krzyżowanie z sobą dwóch lub więcej ras wyzwala u potomstwa efekt heterozji czyli wybujałości mieszańców objawiający się m.in.:

  • większą liczbą prosiąt urodzonych i odchowanych z miotu,
  • większą żywotnością i odpornością na warunki środowiska,
  • szybszym tempem wzrostu i mniejszym zużyciem paszy na kilogram przyrostu,
  • wyższą wydajnością poubojową i lepszą jakością mięsa,
  • większym libido i lepszą jakością nasienia u knurów,

Niestety, efekty heterozji nie są odziedziczalne i uzyskane na drodze krzyżowania mieszańce są doskonałym materiałem rzeźnym nie nadającym się do dalszego chowu.

Oto najprostsze przykłady krzyżowania towarowego:

 

 

 

Kiedy zgłaszać lochę do unasieniania?

O skuteczności zabiegu unasieniania, a więc o zaproszeniu i o liczbie prosiąt w miocie, decyduje termin jego wykonania. Optymalnym momentem jest szczytowy okres rui właściwej (patrz wykres), kiedy locha wykazuje pełną tolerancję na próby uciskania i dosiadania wykonywane przez człowieka. Okres ten zaczyna się około 12. i kończy się okoto 36. godziny od początku rui.

Występowanie odruchu tolerancji można sprawdzić przeprowadzając kolejno następujące próby:

Najlepiej zgłosić inseminatorowi lochę do unasieniania zaraz po zauważeniu rui właściwej lub tuż po odsadzeniu prosiąt. Jest wówczas sporo czasu (+/- 24 godz. lub +/- 4 dni) na wybranie odpowiedniego knura i ewentualne sprowadzenie nasienia ze Stacji Unasieniania Loch.

Ruję trzeba umieć zauważyć?

Regularny przebieg rozrodu zależy przecie wszystkim od hodowcy, od jego wiedzy o przebiegu cyklu płciowego u lochy, od umiejętności obserwacji i interpretacji objawów rui, aby we właściwym czasie wezwać inseminatora do zabiegu unasieniania.

Cykl płciowy u loch trwa 21 dni (wahania od 18 do 24) i dzieli się na kilka faz, spośród których najważniejsze dla hodowcy są:

FAZA PRZEDRUJOWA, podczas której można zaobserwować:

  • niepokój, spadek apetytu, charakterystyczne pohukiwanie,
  • obrzęk i zaczerwienienie sromu, wyciek śluzu rujowego,
  • obskakiwanie innych loch i brak tolerancji na obskakiwanie.

FAZA RUI WŁAŚCIWEJ (pora na unasieaianie!), podczas której:

  • występuje odruch tolerancji na obskakiwanie (także na test przeprowadzany przez człowieka), obskakiwanie innych loch,
  • ustępuje obrzmienie sromu, jego kolor zmienia się na siny, nadal wyciek śluzu rujowego,
  • locha przyjmuje postawę do krycia.

FAZA PORUJOWA, którą charakteryzuje:

  • nie reagowania na próby wyzwolenia odruchu tolerancji przez człowieka, później również brak tolerancji na obskakiwanie przez inne lochy i knura,
  • wypływ gęstego śluzu porujowego,
  • coraz spokojniejsze, normalne zachowanie się lochy, powrót apetytu.

Schemat przebiegu rui u lochy

Loszki po raz pierwszy powinno się unasieniać nie wcześniej niż w drugiej rui (lepiej w trzeciej) i w wieku około 9 miesięcy.