Rysunek zastepczy
A A A

Inseminacja bydła

Inseminacja bydła w Polsce ma już ponad 50-letnią tradycję i dziś trudno wyobrazić sobie hodowcę, który byłby skłonny zrezygnować z usług inseminatora.

 

Zalety inseminacji:

  • szybkie i łatwe uzyskiwanie postępu hodowlanego nie tylko w chowie bydła mlecznego ale też mięsnego.
  • możliwość korzystania z nasienia buhajów o najwyższym potencjale genetycznym. 
  • możliwość realizowania poprzez dobór buhajów po odpowiednich parametrach wyceny.
  • pewność, ze nasienie użyte do inseminacji pochodzi od buhajów zdrowych, pozostających pod stałym nadzorem lekarko-weterynaryjnym, a zabieg unasieniania jest wykonywany w sposób perfekcyjny nie zagrażający zainfekowaniem samicy.
  • oszczędność sił i czasu hodowcy, ponieważ to inseminator dojeżdża do gospodarstwa na przyjęte zgłoszenie gdzie na miejscu wykonuje zabieg unasienniania.

Hodowca powinien:

  • wnikliwie obserwować swoje stado i terminowo zgłaszać do zabiegu.
  • udzielić inseminatorowi rzetelnych informacji o dotychczasowym przebiegu rozrodu, o czasie wystąpienia i objawach rui.
  • pomóc inseminatorowi w czasie wykonywania zabiegu unasieniania jeśli sztuka jest niespokojna.

Jak przebiega cykl płciowy?

Pamiętać należy, że skuteczność zabiegów unasieniania niejednokrotnie decyduje o prawidłowym nie zakłóconym przebiegu rozrodu, a pośrednio także o laktacji. Stąd tak istotny i ważny jest właściwy termin wykonania zabiegu, który powinien określić hodowca na podstawie wyglądu i zachowania się krowy bądź jałówki.

Cykl płciowy  trwa średnio 21 dni (z wahaniami od 18 do 24 dni) i w tym samym rytmie powtarza się krótki okres pobudliwości płciowej zwany rują. Ruja dzieli się na III następujące po sobie fazy:

FAZA PRZEDRUJOWA, i jej objawy:

  • podniecenie, szukanie kontaktu  z innymi krowami i wspinanie się na nie
  • porykiwanie, spadek apetytu i obniżenie wydajności mleka
  • zaczerwienienie ścian przedsionka pochwy i lekkie obrzmienie warg sromowych

wyciek niewielkiej ilości bardzo rzadkiego, wodnistego śluzu
FAZA RUI WŁAŚCIWEJ:

  • tolerancja na obskakiwanie przez inne krowy,a także obskakiwanie ich .
  • obfity wyciek przejrzystego, bardzo ciągliwego śluzu rujowego, zwisającego w kształcie sopla 
  • silne obrzmienie warg sromowych, zaczerwienienie, wilgotność i połyskliwość ścian przedsionka pochwy 
  • szukanie kontaktu z innymi krowami 

FAZA PORUJOWA, podczas której można zaobserwować:

  • brak tolerancji na obskakiwanie przez inne krowy oraz chęci wspinania się na nie
  • stopniowe zanikanie niepokoju i pobudzenia, powrót apetytu
  • zmniejszanie się obrzmienia warg sromowych i zaczerwienienia ścian przedsionka pochwy
  • zanikający wyciek śluzu porujowego, który jest mętny i bardzo lepki, czasem z domieszką krwi

Obserwacja i zgłaszanie.

 Należy obserwować stado 2-3 razy dziennie, by prawidłowo rozpoznać ruje.

 

    OBJAWY RUI
    W okresie poprzedzającym ruję właściwą pojawia się śluz w pochwie nieraz na 2 dni przed rują. W miarę upływu czasu zwiększa się wypływ śluzu (klarowny, ciągliwy), który zwisając ze szpary sromowej w postaci grubego sznura . Wydzielina śluzowa zawiera zrogowaciałe bezjądrowe komórki nabłonka, leukocyty i erytrocyty. Ponadto zewnętrzne narządy rodne tzw. srom jest nabrzmiały, zaczerwieniony, gorący i wilgotny. W początkowym stadium rui zwierzęta stają się niespokojne, wykazują tendencję do bliższego kontaktu z innymi osobnikami i obwąchują je. Zatrzymują często mleko.Poza tym do innych objawów przedrujowych należy: dreptanie, porykiwanie, skłonność do lizania siebie, innych zwierząt i ludzi, częste oddawanie moczu i kału oraz brak apetytu. W okresie rui właściwej pojawia się odruch tolerancji , pozwala się obskakiwać. Jak też podczas wspinania na inne zwierzęta ze sromu krowy obficie wydziela się  śluz.  Innymi objawami rui właściwej są: wyraźny niepokój, wzmożona ruchliwość, częste wstawanie a także wyginanie grzbietu. Na drugi lub trzeci dzień po rui  czasem pojawia się krew ze sromu bez względu na to czy krowa została zapłodniona czy nie.  Krwawienie u krów informuje, że znajdowały się one w stanie gotowości płciowej dwa lub trzy dni wcześniej. Fakt ten ułatwia zaobserwowanie w 17-18 dni później następnej rui.
    • PRZYCZYNY WYSTĘPOWANIA ODCHYLEŃ OD NORMALNYCH OBJAWÓW RUI MOGĄ BYĆ RÓŻNE:
  •  
      brak witamin i składników mineralnych w paszy, co występuje szczególnie w zimie,
  •  
      brak ruchu, światła i świeżego powietrza, co zdarza się zwykle w chowie alkierzowym (występuje wtedy tzw. cicha ruja),
  •  
      zmiana pomieszczenia,
  •  
      niedostateczne żywienie,
  •  
      przekarmianie, zwłaszcza paszami wysokobiałkowymi.

    Najwłaściwszym terminem unasieniania jest druga połowa fazy rujowej i początek fazy porujowej (patrz schemat), tj. między 12 a 24 godziną od początku rui właściwej, u jałówek ruja trwa krócej i dlatego należy je unasieniać dwie godziny wcześniej niż krowy. Niekiedy wskazana jest reinseminacja , którą wykonuje się 10-12 godzin po pierwszym zabiegu.